Op het Franse platteland bloeien jongeren weer op

02-jul-2019

Vijf maanden leven en wonen op het Franse platteland. Het heeft iets weg van een vakantie, maar niets is minder waar. Ver van huis proberen kwetsbare jongeren uit Brabant en Zeeland hun leven weer op de rails te krijgen. ‘Soms moet er eerst iets kapotgaan voordat er weer iets moois kan ontstaan.'

Eetproblemen, suïcidaal gedrag, angsten, depressies. Het leven van Roos* lijkt uitzichtloos, totdat ze op een dag met PEL in aanraking komt. Het Project Ervarend Leren waarbij jongeren leven en meedraaien bij een Frans gastgezin, meestal een boerenfamilie. Tijdens het verblijf worden ze twee keer per week bezocht door Nederlandse hulpverleners die in Frankrijk wonen. ,,Medicatie, therapieën, opnames. Ik had alles al geprobeerd’’, vertelt de 19-jarige Roos. ,,Ik moest hier uit en Frankrijk was mijn enige hoop nog.’’

Zwaar

Ze komt oktober 2018 op een biologische boerderij terecht in de Limousin, ver van de bewoonde wereld. Roos is door haar begeleiders bij jeugdzorgorganisatie Juzt goed voorbereid op het avontuur, maar eenmaal in het buitenland valt het leven haar zwaar. Geen mobiele telefoon, geen televisie, geen zakgeld, geen muziek, geen computer, geen familie en vriendinnen om haar heen. ,,In die eerste week heb ik veel gehuild, heel veel. Ik verlangde zo naar huis. Normaal mag je in zo’n eerste week niet naar huis bellen, maar na overleg heb ik mijn vader gebeld. Die gaf me een schop onder mijn kont. Dat had ik even nodig. En als ik zou opgeven, zou ik weer het gevoel krijgen dat ik gefaald had.’’

Roos helpt dagelijks mee in het huishouden, maakt stallen schoon, verzorgt de dieren en leert kokkerellen. De taal is in het begin een barrière, maar met handen en voeten komt ze een eind. Vallen, opstaan en weer doorgaan. ,,Ik ben wel eens in de stromende regen weggelopen, kilometers lang over de weg, zonder dat ik wist waar ik heen moest. Maar uiteindelijk ben ik toch weer teruggegaan. Kwam ik thuis en kreeg ik een kop warme chocomel. Die mensen waren fantastisch.’’

Vijf maanden later zit haar tijd op de boerderij er op. Roos spreekt inmiddels vloeiend Frans, slikt geen medicijnen meer. Het stille, onzekere meisje van weleer durft het leven weer aan te gaan. ,,Ik voel me niet langer een buitenbeentje. Ik heb gezaaid en geoogst. Ik heb weer zelfvertrouwen. Ik ben terug bij mijn vader (Roos heeft al jarenlang geen contact meer met haar moeder) en werk in een restaurant. Volgend jaar ga ik weer studeren. En Juzt houdt nog een oogje in het zeil.’’

,,Uit zo’n verhaal haal ik energie’’, zegt begeleider Bob Knipscheer. ,,Daar doe je het voor.’’ Hij is namens de jeugdzorgorganisatie Juzt, die actief is in Brabant, Zeeland en Zuid-Holland, al elf jaar betrokken bij PEL. Lange tijd in zijn eentje, maar sinds kort heeft hij in Marcel Lourens een aanjager c.q. begeleider erbij. De Middelburger was in de jeugdzorg werkzaam bij Juvent, maar werd getrokken door het verhaal achter het project en loodste één van zijn Zeeuwse cliënten via PEL naar een baan in de binnenvaart. Samen met Bob bereidt hij de jongeren voor op vijf maanden Frankrijk, is er overleg met de begeleiders daar, worden de ouders in Nederland met raad en daad bijgestaan en bij terugkomst is er – indien nodig – nazorg. ,,Het biedt jongeren echt een kans weer sturing aan hun leven te geven’’, zegt Lourens.

,,Dat we ooit in Frankrijk zijn terechtgekomen, is toeval’’, stelt Knipscheer. ,,Een aantal Nederlandse hulpverleners zat daar al. Die hebben hun eigen stichting met gastgezinnen gevormd en die huren wij nu in. Een voordeel is ook dat de Nederlandse inspectie goede banden onderhoudt met de Franse collega’s. Zo zijn het toezicht en de aansprakelijkheid gegarandeerd, in anderen landen krijg je dat niet zo snel voor elkaar’’, legt Bob uit.

Loskomen

Frankrijk als het beloofde land dus en tegelijkertijd de ideale voedingsbodem. Bob: ,,Je moet loskomen van je omgeving, van verkeerde invloeden en foute vrienden. Dat werkt het beste op afstand, ver van huis, vrienden en alle netwerken. En als dat eenmaal is gelukt, moet je gaan nadenken over je toekomst, over school, werk en wonen. Plannen maken, solliciteren.’’ PEL is bedoeld voor jongeren tussen 16 en 24 jaar die vastgelopen zijn. Sommigen zijn in aanraking met justitie geweest, anderen hebben lichte psychische klachten, weer anderen kampen met problematisch drugs- of alcoholgebruik, leven in onmin met ouders of zijn weggestuurd van school.

Neem nu Rafaël (*). Zijn ouders zitten middenin een vechtscheiding en hij raakt de regie over zijn leven kwijt. Hij verliest zich in blowen, zijn schoolcarrière raakt in het slop en eind vwo 5 wordt hij van school gestuurd. Zijn moeder spreekt hij dan niet meer en ook met zijn vader krijgt hij ruzie. ,,Ik wilde lekker mijn eigen gang gaan’’, zegt hij nu. Met twaalf Ikea-tassen klopt hij aan bij een vriendin, waar hij een verborgen bestaan moet leiden. Niemand in het ouderlijk huis mag weten dat ook Rafaël daar woont, totdat op een dag oma hem ontdekt. ,,Toen had ik geen thuis meer en moest ik weer bij mijn moeder aankloppen. Ik mocht daar weer wonen, maar ik moest wel beloven dat ik naar PEL zou gaan.’’

Hij komt uiteindelijk in de buurt van Limoges terecht, op een boerderij bij een Australisch gezin. ,,Die mensen waren in mijn ogen veel te streng voor me. Nachten was ik bezig met het bedenken van een plan om weg te komen daar. Ik dacht bij mezelf; ‘ik pak een hoed en jas van die boer en ga zo snel mogelijk de snelweg proberen te vinden.’ Maar ja, dan werd ik ’s morgens wakker en besefte ik dat ik daar niets mee zou opschieten. Bovendien zat ik ik in de middle of nowhere.’’

Strengheid

Op een dag escaleert de situatie, en is het beter dat Rafaël bij zijn Nederlandse begeleiders gaat wonen. Hij heeft wat moeite met de strengheid van gastgezin. Dat botst en dus is het beter om in te trekken bij zijn begeleiders. Rafaël bloeit op en pakt zijn studie weer op. ,,Drie kwartier fietsen heen naar school en drie kwartier terug’’, vertelt hij. ,,Ja, en heuveltje op en heuveltje af.’’

Na de Franse periode trekt hij in Nederland weer in bij zijn moeder en vindt hij werk. Het leven lacht hem toe, totdat hij in de zomer terugvalt in zijn oude patroon. ,,Hoe erg kan één jointje nu zijn, dacht ik. Tsja, dat pakte dus heel slecht uit. Gelukkig schudde mijn omgeving mij wakker. Vrienden zeiden dat ze zich niet meer met mij wilden associëren als ik zo zou doorgaan. Op 1 januari van dit jaar heb ik mijn laatste jointje gerookt. Ik ben weer op het rechte pad. Ik maak nu gebruik van begeleid wonen, heb mijn eigen kamertje en kan lekker mijn eigen ding doen. Met dank aan Frankrijk toch uiteindelijk. Ik heb daar discipline opgedaan en heb er doorzettingsvermogen gekregen. Ik heb weer doelen. Ik ga de vwo afmaken, daarna naar de universiteit om rechtsgeleerdheid te studeren en daarna wil ook nog geschiedenis gaan doen. Ja, dat ga ik allemaal doen. Dat heb ik zelf in de hand.’’

Mooier

,,Weet je wat ze in Japan doen als ze daar een vaas in stukken laten vallen? Dan wordt de boel gelijmd en vullen ze de breuken op met goud. De vaas wordt dus mooier dan dat-ie ooit is geweest. Dat is misschien wel een mooie metafoor voor mijn leven. Soms moet er eerst iets kapotgaan voordat er weer iets moois kan ontstaan.’’

Bob en Marcel glimlachen. ,,Dit project is niet het ei van Columbus. Lang niet alles verloopt vlekkeloos en het zijn ook niet allemaal engeltjes. Het is voor een bepaalde doelgroep een goede vorm. Het is een kortdurende behandelingsvorm, met korte lijnen. Zie het als een snelkookpan, waarbij je onder een bepaalde druk (op jezelf aangewezen zijn in een totaal nieuwe, onbekende omgeving) heel veel kunt bereiken. Dat werkt soms beter dan een pannetje dat lang op het vuur moet staan. De gemeenten dragen de kosten, een eigen bijdrage wordt niet gevraagd. Het enige waar ze zelf voor moeten zorgen zijn een paar laarzen en een overall.’’

Inmiddels kunnen ze bij Juzt aardige cijfers overleggen en dat is in tijden van bezuinigingen, verminderde budgetten en transitie, een prettige bijkomstigheid. Van de elf jongeren hebben er het afgelopen jaar tien het traject met succes volbracht. ,,En zeven daarvan zijn klaar met de jeugdzorg’’, legt Bob uit.

 

 

Bron: PZC | Auteur: Jan Dagevos | Datum:29-06-19

URL: https://www.pzc.nl/home/op-het-franse-platteland-bloeien-zeeuwse-jongeren-weer-op~abe1edf3

*Roos en Rafaël zijn gefingeerde namen. Hun echte namen zijn bij de redactie bekend.